Digiholic celebrities (ή πως να γίνεις θεός στο Facebook)

"Άρχισε σαν ένα αστείο
Ένα απ' τα πειράγματά μου για να δω
Εάν με κάποιο τρόπο θα μπορούσα να σε φτάσω

Βούτηξα στις ακτές σου
Μέσα από ένα ανοιχτό παράθυρο
Ίσα μόνο για να σε βρω τελείως μονάχο

Πρέπει να σε επμιστευτώ ξέρεις
Φάντασμα ψηφιακό
Αλλά φοβάμαι ότι υπάρχει τόσος πολύς χρόνος
Μονάχα γιατί το εσύ που ήξερα ξεθωριάζει"

(Tori Amos, Digital Ghost, 2007)

Ένα «βιβλίο με πρόσωπα» τείνει να κατακτήσει όλο και περισσότερους νέους που ζουν κι αναπνέουν στο ίντερνετ. Είναι πρόσωπα καθημερινά, γήινα, που ανακαλύπτουν συνήθειες και φίλους απ’ όλο τον κόσμο, κυνηγώντας την πιο υποτιμημένη ανάγκη της εποχής μας: την ανάγκη να ανήκεις σε μια ομάδα.

Αν για κάθε νέο αντιστοιχεί και μια ιδέα, τότε η ομορφιά δεν θα μπορούσε παρά να έχει αμέτρητα πρόσωπα. Κι αν ο κόσμος είναι τόσο μικρός που να χωράει σε ένα βιβλίο, τότε τα πρόσωπα αυτά θα έφτιαχναν το πιο ωραίο εξώφυλλο. Στη παγκόσμια κοινότητα του Facebook αρκετοί νέοι είναι «διάσημοι» για πολλά πράγματα. Άλλοι γιατί έκαναν σπουδαίες πράξεις (ή έστω έτσι διατείνονται), άλλοι γιατί έκαναν όσα οι υπόλοιποι δεν θα μπορούσαν ποτέ να φανταστούν, άλλοι γιατί είναι απλά ο (ωραίος ή άσχημος) εαυτός τους κι άλλοι γιατί είναι απλά αναγνωρίσιμοι, κατά το ελληνικότερον, celebrities. Αυτό το τελευταίο πολλά faces/πρόσωπα θα ‘θελαν να το είχαν. Γιατί το να είσαι διάσημος όλοι κάποτε το ονειρεύτηκαν. Στη δεκαετία του ’60, αυτό θα σήμαινε τουλάχιστον δεκαπέντε γουορχολικά λεπτά μπροστά στους δέκτες μιας ασπρόμαυρης philips. Στη δική μας, όμως, εποχή μεταφράζεται σε άπειρα pixels και kilobytes εκτεθειμένα στα ψηφιχολικά βλέμματα εκατομμυρίων χρηστών του ίντερνετ. Σ’ αυτήν την περίπτωση διάσημος δεν είναι μόνο αυτός που εκτίθεται μα κι αυτός που εκθέτει. Η λάμψη συνεγείρει το ψηφιακό πλήθος εγκλωβίζοντας στις σελίδες του παγκόσμιου ιστού την εικόνα που όλοι θα ήθελαν για τον εαυτό τους.

Το Facebook ήρθε να καταγράψει στις σελίδες του κάθε εκατοστό νεανικής ματαιοδοξίας. Από την Ωραία Ελένη ως την Έλενα Παπαρίζου, οι Έλληνες πάντα είχαν μια δικαιολογία για να ξεκινήσουν πολύχρονο πόλεμο (για ένα αδειανό πουκάμισο καταπώς λέει ο ποιητής). Φαν και αντιφάν της λυγερόκορμης ευρωπερσόνας απ’ τη Σβεριγγία στήνουν ιστοσελίδες-παγίδες για κάθε τολμηρό συνομήλικο που ψάχνει φίλους. Κάποιες χιλιετίες πριν, ο τυφλός Όμηρος είδε αυτό που σήμερα οι περισσότεροι γραφιάδες αρνούνται να δουν: ότι ο πόλεμος μεταξύ των ανθρώπων φτάνει να γίνεται στο τέλος πόλεμος μεταξύ των θεών τους. Ο ψηφιακός ιστός της ματαιοδοξίας πλέκεται από κοινού, από εκθέτες και εκτιθέμενους (ή εκτεθειμένους). Τόσο που στο τέλος να μην έχει σημασία ποιος πρώτος τον έφτιαξε. Η ιστοσελίδα του God Sakis είναι ταυτόχρονα το μέρος που ο Θεός αποκαλύπτεται στους πιστούς του, αλλά και το μέρος συνάθροισης των απανταχού πιστών. Ανακαλύπτοντας στο Facebook τον χρήστη Despoina Vandi, δεν μπορείς ποτέ να είσαι σίγουρος αν είναι πράγματι η Θεά ή κάποιο άγνωστο πρόσωπο που βρήκε την ευκαιρία να μεταμορφωθεί σ’ Αυτήν. Πατώντας το “poke” κάνεις φλερτ στο είδωλό σου. Γίνεσαι το ίδιο το είδωλο για να ανακαλύψεις σε κάθε επόμενο “poke” των άλλων πως είναι να σε λατρεύουν. Το «βιβλίο με τα πολλά πρόσωπα» γίνεται έτσι η αρχή για πολλές όμορφες και (εξω)γήινες φιλίες. Η ματαιοδοξία του ενός δίνει τη θέση της στη σιγουριά της ομάδας και το πρόσωπο της Άννας της διπλανής πόρτας μοιάζει σαν να βγήκε απ’ το τελευταίο εξώφυλλο της θεάς Άννας που όλοι νομίζουμε πως ξέρουμε.

Στην μικρούτσικη εποχή μας, οι Έλληνες celebrities είναι τόσοι πολλοί όσο πολλά είναι τα πρόσωπα των θαυμαστών τους. Κι όσο πιο νέοι οι θαυμαστές, τόσο πιο σίγουρο πως οι θεοί δεν θα πεθάνουν ποτέ. Τελικά, αδικούμε τους διάσημους άγνωστους του Facebook αν μιλάμε μόνο για ματαιοδοξία. Είναι νέοι και ωραίοι και θέλουν να νιώθουν έτσι χωρίς να πρέπει να το αποδεικνύουν συνεχώς. Θέλουν να ανήκουν κάπου όπου να μπορούν οι άλλοι να τους καταλαβαίνουν με την πρώτη ματιά. Μα πολύ περισσότερο θέλουν να ανήκουν κάπου όπου θα μπορούν να μην νιώθουν ευάλωτοι. Μοναδικό όπλο τους το χιούμορ. Παίζουν με τα στερεότυπα, παίζουν με τις αποστάσεις, παίζουν με τα ονόματα, παίζουν με την καθημερινότητα. Νιώθουν πρωτοετείς σε μια ζωή που δε λεει να αρχίσει. Κι ας έχουν adsl σύνδεση με το παρόν. Στις δεκαετίες των μπαμπάδων τους είχε νόημα να γίνεις διάσημος, ξεκινώντας άσημος από τα πολύ σκοτεινά υπόγεια για να δείξεις στον κόσμο του δρόμου ως που φτάνει η κορυφή - χωρίς στο τέλος να μπορείς να ξεφύγεις απ’ την εκτυφλωτική λάμψη και τη μοιραία πτώση. Οι δικοί μας σημερινοί celebrities έχουν προλάβει να κατακτήσουν την κορυφή πριν καν κάνουν το πρώτο τους βήμα. Σαν να ήταν πάντα εκεί. Μετέωροι. Κάνοντας κάθε φορά login στο Facebook βρίσκεσαι ανάμεσά τους. Αλλά τώρα, φεύγεις και ξαναμπαίνεις όποτε εσύ θες. Πριν βαρεθείς, πριν η λάμψη γίνει ρουτίνα, πριν εθιστείς και πέσεις. Αν δεχτούμε ότι ο εθισμός στη λάμψη είναι μεταδοτικός, η ίδια η λάμψη δεν θα σ’ άφηνε ποτέ να το δεις αυτό. Αλλά, τούτη τη φορά διαλέγεις εσύ πόσα διάσημα λεπτά, ή μάλλον πόσα διάσημα kilobytes, θα κρατήσει η όμορφη εικόνα του εαυτού σου. Διαλέγεις, πειραματίζεσαι με την εικόνα σου, διαλέγεις εσύ... Είναι πράγματι έτσι; Το Facebook έχει εξώφυλλο, μα δεν τελειώνει πραγματικά ποτέ. Όσο εύκολα γίνεσαι αγαπητός και διάσημος, τόσο εύκολα ξεφυλλίζεσαι και ξεχνιέσαι. Το να ανήκεις σε μια ομάδα είναι, τελικά, το ίδιο δύσκολο με το να ξέρεις ποιος είσαι. Κι έχει πολύ φως εκεί μέσα για να μπορέσεις να δεις καθαρά.